ATP en energie voor het paard

ATP: De drager van energie voor het paardenlichaam.

ATP (Adenosinetrifosfaat) is de drager van energie op celniveau. Ofwel, hét betaalmiddel van het lichaam om aan energie te komen.
Iedere beweging die jouw paard maakt wordt gemaakt door een spier in het paardenlijf. Wat is de rol van ATP in dit proces? 

Beweging kost energie


Iedere beweging die je paard maakt wordt gemaakt door een samentrekkende spier. Denk aan grazen, het knipperen van de ogen, stappen, draven of het maken van een sprong, maar ook het kloppen van het hart. Als we inzoomen op de cellen van de spieren zien we dat voor iedere beweging energie input nodig is.

Simpel gezegd zet het paard voedingstoffen om in energie voor de spieren. 


Voeding wordt in de dikke en dunne darm onderandere omgezet naar glucose, vetzuur en aminozuur.  Dit zijn de brandstoffen die nodig zijn om een heel specifiek proces op gang te brengen: De cellen helpen met het koppelen van Adenosinetriphosphate.

Adenosine-Tri-Phosphate


Adenosinetriphosphate (wat we verder ATP noemen) is een molecul wat hét betaalmiddel is in het lichaam voor alle processen die energie kosten.  Oke, eerst maar even dat moeilijke woord ontleden in handige stukjes.


-Adenosine- is een bouwsteen van het lichaam. Het is een bio-organische verbinding. Dat betekent dat het allemaal lichaamseigen stof is wat op celniveau zorgt voor belangrijke processen. In dit geval het energie proces in de cel. Het stukje -Tri- betekent "drie" en zegt dat er drie stukken fosfaat -Phosphate- in dit molecul te vinden zijn. 



ATP is het betaalmiddel wat op celniveau nodig is om voeding om te zetten in energie. 


Wil een spier samentrekken? Dan kost dat ATP. Wil een cel delen? Dan kost dat ATP,

Ook de productie van hormonen en spijsverteringsenzymen kosten ATP.  

Omdat ATP zo vaak nodig is, wordt het opgeslagen in de verschillende cellen van het lichaam. Zo ook spiercellen.

 Echter er is niet heel veel ruimte in de cel, dus er is maar een beperkte hoeveelheid ATP beschikbaar in de spiercel. En omdat ATP niet verplaatst wordt tussen de cellen moet er steeds weer nieuw ATP aangemaakt worden. 

Afbreken en opbouwen


Wat wel heel handig is, is dat bij het gebruik van ATP bij spierinspanning, het ATP molecul uit elkaar valt in deeltjes die weer gebruikt kunnen worden om er nieuw ATP van te maken. Bij het uit elkaar vallen komt energie vrij. Maar de onderdelen zijn nog niet kwijt. Ze moeten alleen opnieuw in elkaar gezet worden om weer gebruikt te worden.


Het in elkaar zetten van de deeltjes kost voedingstoffen. Handig want voedingstoffen kunnen namelijk wél verplaatst worden door het lichaam. Zo kunnen er steeds weer nieuwe voedingstoffen aangevoerd worden om opnieuw ATP in elkaar te zetten. 

Fosfor af koppelen


Het hele proces is een chemische reactie die razendsnel plaats vindt binnen in de cel. Het gedeelte van het proces waarbij energie vrij komt heet hydrolysis van ATP. Het woord zegt het al, er wordt water (H2O) gebruikt om een stukje fosfor af te koppelen. Daarbij komt energie vrij wat voor onderandere spieren gebruikt kan worden.

ATP in stukjes = ADP


We hebben nu energie, maar ons ATP ligt in stukjes. Het vervormde ATP deeltje is nu uiteengevallen in iets dat we (Adenosine diphosphate) ADP noemen. Van de drie stukjes fosfor zitten er nog maar twee aan de basis vast. Plus er is een los stukje fosfor wat niet meer vast zit.

Fosfor aan koppelen


Omdat ATP in de cel ligt opgeslagen en niet getransporteerd kan worden moeten we het weer in elkaar zetten. Dat kan gelukkig!


Het paardenlijf heeft vier manieren om alle stukjes weer aan elkaar te koppelen en ATP te maken van ADP en het losse fosfor stukje. Twee manieren hebben zuurstof nodig en twee manieren niet. Maar alle manieren hebben voedingstoffen nodig. 


Er zijn dus voldoende voedingsstoffen nodig: we noemde eerder al glucose, vetzuur en aminozuur. 

Voedingsstoffen en Herstel


Om steeds weer energie te gebruiken moet het proces van ATP-ADP kunnen doorgaan. Het lijf heeft hiervoor voldoende kwalitatief goede voedingsstoffen nodig. Deze mogen niet uitputten anders zijn de brandstoffen voor het proces op. Gelukkig slaat het lijf voedingstoffen op in de cellen, in de spieren maar ook in vet. Zo is er meestal wel een goede voorraad om alle processen van energie te voorzien.


Maar vergeet niet dat de energiebronnen nodig zijn voor álle processen in het paardenlichaam. Als er structureel te veel getraind wordt gaat er te veel energie naar de bewegingsspieren en krijgen subtiele processen zoals hormonen, vertering, groei en mentale verwerking minder energie. Herstel is daarom erg belangrijk.

In Nederland zien we echter in de basissport en recreatie het tegenovergestelde, paarden zijn echte steppedieren en gebouwd op schaarste, ze zijn daarom heel erg goed in het opslaan van energie. Gebruikend ze dat niet in de spieren dan zal er goed veel opgeslagen worden in spieren en als vet over het lijf. Een mooie voorraad natuurlijk, maar niet altijd nodig en soms ongezond.


Wat doe jij om een goede balans te houden in je training? Laat het gerust weten. Of wil jij graag weten of je een goede balans hebt in je training? Werk een keer met de hartslagmeter! Neem gerust contact op voor vragen of een basismeting.